Je hebt geen drie landen nodig voor een cross-cultureel probleem. Eén verdieping in één gebouw is genoeg.
Twee jaar geleden begeleidde ik samen met een collega een afdeling bij een retailbedrijf in Duitsland. Ze zaten volledig vast.
Dezelfde verdieping, toch vastgelopen
Hetzelfde gebouw. Dezelfde verdieping. Dezelfde gang.
Het managementteam was volledig Duits. Het team zelf telde zes nationaliteiten.
Binnen het team liep het eigenlijk best goed. Tussen team en management liep alles vast.
Management zei: "Ze luisteren niet."
Het team zei: "Ze begrijpen ons niet."
Allebei hadden ze gelijk. Allebei zaten ze vast.
Wat we vonden was geen werklastprobleem. Geen competentieprobleem. Het waren twee onzichtbare schalen waarop niemand wist waar ze stonden.
De twee onzichtbare schalen
De eerste schaal gaat over communiceren. Sommige mensen leggen de boodschap in de woorden. Anderen leggen hem eromheen. Expliciet of impliciet. Zeg wat je bedoelt, of verwacht dat de ander het leest.
De tweede schaal gaat over evalueren. Sommige mensen geven feedback recht in je gezicht. Anderen wikken het, verzachten het, signaleren het. Direct of indirect. Eerlijk betekent voor de een: zeg het precies zoals het is. Voor de ander betekent eerlijk: zeg het zo dat de relatie intact blijft.
Beide schalen lopen door elke vergadering, elk functioneringsgesprek, elk moment waarop iemand iets zegt dat niet aankomt zoals bedoeld. Maar ze zijn onzichtbaar, omdat niemand ze heeft benoemd.
Het Duitse managementteam zat aan één uiteinde van beide schalen. Het team was verspreid over het spectrum. En niemand had een woord voor wat er speelde.
Wat er gebeurt als niemand een woord heeft
Zonder gedeeld vocabulaire wordt wrijving persoonlijk. Wat een stijlverschil is, wordt een karakteroordeel. “Ze zijn niet direct genoeg” wordt “ze zijn niet te vertrouwen.” “Ze zijn te bot” wordt “ze respecteren ons niet.”
De wrijving is reëel. Maar de oorzaak wordt verkeerd gelabeld, en een verkeerd label leidt tot de verkeerde interventie. Meer trainingen. Meer vergaderingen. Meer uitleg. Terwijl het enige wat ontbreekt een woord is voor het patroon dat er al de hele tijd was.
Stoppen met praten
Wij stopten met praten.
We vroegen het managementteam om een stap van de woorden te nemen. Met creatieve middelen lieten we hen fysiek laten zien hoe zij in het spel zaten, en hoe zij dachten dat het team erin zat.
Daarna deden we hetzelfde met het team.
Zodra we naar de beelden konden wijzen in plaats van naar elkaar, viel er iets weg.
Mensen hoefden niet meer gelijk te hebben. Ze hadden alleen maar nodig dat de andere kant hen gezien had. Het beeld gaf ruimte om te praten.
Dit is waarom creatieve werkvormen in cross-culturele teams meer doen dan inhoudelijke discussie. Ze omzeilen de defensieve patronen die praten over cultuurverschillen vaak oproept. Ze maken zichtbaar zonder te beschuldigen.
Wat er veranderde
De managers begonnen te begrijpen wat hun team had meegedragen waar niemand naar gevraagd had. Het team begon te zien dat het managementteam niet koel was, maar direct, en dat direct niet hetzelfde is als afwijzing.
De meeste cross-culturele wrijving die ik zie gaat niet over respect of bereidheid. Het gaat over twee schalen die stil meelopen onder elk gesprek, en niemand die een woord heeft voor waar ze staan.
De Duits-leidinggevenden veranderden niet van stijl. Het team ook niet. Maar ze hadden nu een gedeelde taal voor het verschil. En met die taal konden ze het verschil bespreken in plaats van ernaar handelen vanuit aannames.
Vocabulaire als eerste stap
De eerste stap in cross-culturele samenwerking is bijna nooit een nieuw raamwerk. Het is een gedeeld woord.
Als jij en je team een woord hebben voor “jij communiceert expliciet, ik communiceer impliciet”, dan kun je een gesprek voeren dat voorheen onmogelijk was. Niet omdat jullie nu hetzelfde zijn. Maar omdat jullie het verschil kunnen benoemen zonder het persoonlijk te maken.
Dat is wat de twee schalen geven. Niet een diagnose. Niet een oordeel. Een gedeeld startpunt voor een gesprek dat anders nooit begon.
Vrijdag lanceer ik een gratis module van tien minuten waarmee je precies dit doet: zien waar jij staat op de twee schalen, en woorden meenemen voor je volgende vergadering. Die module heet Reading Your Team. Het is de eerste module op een platform dat ik verder aan het uitbouwen ben voor cross-cultureel leiderschap. Meer volgt, maar dit is het startpunt.
Reading Your Team: gratis, tien minuten
Twee zelftests. Persoonlijke feedback in je inbox. Woorden die je team gisteren niet had.
Start hier →