Artikel
Hidden Dynamics of Global Teams

Twee Schalen: de onzichtbare bron van wrijving in multiculturele teams

Raymond Honings 13 mei 2026
Creatieve werkvorm in een multiculturele teamomgeving, symbool voor het zichtbaar maken van onzichtbare stijlverschillen.
Samenvatting

Bijna alle cross-culturele wrijving in teams is terug te voeren op twee onzichtbare schalen: hoe mensen communiceren en hoe mensen evalueren. Twee jaar geleden waren wij betrokken bij een retailbedrijf in Duitsland waar management en team op dezelfde verdieping werkten en toch niet tot elkaar kwamen. Niet door onwil, maar omdat niemand een woord had voor waar ze stonden. Dit artikel legt de twee schalen uit en beschrijft wat er veranderde zodra het team ze kon zien.

Kernpunten
  • Communiceren en evalueren zijn de twee schalen die het meest cross-culturele wrijving verklaren in internationale teams, ook als alle teamleden in hetzelfde gebouw werken.
  • Het probleem is niet dat culturen botsen. Het probleem is dat niemand een woord heeft voor waar ze staan op de schalen, en daardoor is het onbespreekbaar.
  • Gedeeld vocabulaire is de eerste stap. Niet een nieuw raamwerk. Niet meer trainingen. Woorden die mensen kunnen gebruiken in hun volgende vergadering.
Twee Schalen infographic: Communicating (expliciet-impliciet) en Evaluating (direct-indirect) als twee horizontale spectra.
De twee schalen: Communicating en Evaluating. Elk gesprek in een multicultureel team loopt over beide.

Je hebt geen drie landen nodig voor een cross-cultureel probleem. Eén verdieping in één gebouw is genoeg.

Twee jaar geleden begeleidde ik samen met een collega een afdeling bij een retailbedrijf in Duitsland. Ze zaten volledig vast.

Dezelfde verdieping, toch vastgelopen

Hetzelfde gebouw. Dezelfde verdieping. Dezelfde gang.

Het managementteam was volledig Duits. Het team zelf telde zes nationaliteiten.

Binnen het team liep het eigenlijk best goed. Tussen team en management liep alles vast.

Management zei: "Ze luisteren niet."
Het team zei: "Ze begrijpen ons niet."

Allebei hadden ze gelijk. Allebei zaten ze vast.

Wat we vonden was geen werklastprobleem. Geen competentieprobleem. Het waren twee onzichtbare schalen waarop niemand wist waar ze stonden.

De twee onzichtbare schalen

De eerste schaal gaat over communiceren. Sommige mensen leggen de boodschap in de woorden. Anderen leggen hem eromheen. Expliciet of impliciet. Zeg wat je bedoelt, of verwacht dat de ander het leest.

De tweede schaal gaat over evalueren. Sommige mensen geven feedback recht in je gezicht. Anderen wikken het, verzachten het, signaleren het. Direct of indirect. Eerlijk betekent voor de een: zeg het precies zoals het is. Voor de ander betekent eerlijk: zeg het zo dat de relatie intact blijft.

Beide schalen lopen door elke vergadering, elk functioneringsgesprek, elk moment waarop iemand iets zegt dat niet aankomt zoals bedoeld. Maar ze zijn onzichtbaar, omdat niemand ze heeft benoemd.

Het Duitse managementteam zat aan één uiteinde van beide schalen. Het team was verspreid over het spectrum. En niemand had een woord voor wat er speelde.

Wat er gebeurt als niemand een woord heeft

Zonder gedeeld vocabulaire wordt wrijving persoonlijk. Wat een stijlverschil is, wordt een karakteroordeel. “Ze zijn niet direct genoeg” wordt “ze zijn niet te vertrouwen.” “Ze zijn te bot” wordt “ze respecteren ons niet.”

De wrijving is reëel. Maar de oorzaak wordt verkeerd gelabeld, en een verkeerd label leidt tot de verkeerde interventie. Meer trainingen. Meer vergaderingen. Meer uitleg. Terwijl het enige wat ontbreekt een woord is voor het patroon dat er al de hele tijd was.

Stoppen met praten

Wij stopten met praten.

We vroegen het managementteam om een stap van de woorden te nemen. Met creatieve middelen lieten we hen fysiek laten zien hoe zij in het spel zaten, en hoe zij dachten dat het team erin zat.

Daarna deden we hetzelfde met het team.

Zodra we naar de beelden konden wijzen in plaats van naar elkaar, viel er iets weg.

Mensen hoefden niet meer gelijk te hebben. Ze hadden alleen maar nodig dat de andere kant hen gezien had. Het beeld gaf ruimte om te praten.

Dit is waarom creatieve werkvormen in cross-culturele teams meer doen dan inhoudelijke discussie. Ze omzeilen de defensieve patronen die praten over cultuurverschillen vaak oproept. Ze maken zichtbaar zonder te beschuldigen.

Wat er veranderde

De managers begonnen te begrijpen wat hun team had meegedragen waar niemand naar gevraagd had. Het team begon te zien dat het managementteam niet koel was, maar direct, en dat direct niet hetzelfde is als afwijzing.

De meeste cross-culturele wrijving die ik zie gaat niet over respect of bereidheid. Het gaat over twee schalen die stil meelopen onder elk gesprek, en niemand die een woord heeft voor waar ze staan.

De Duits-leidinggevenden veranderden niet van stijl. Het team ook niet. Maar ze hadden nu een gedeelde taal voor het verschil. En met die taal konden ze het verschil bespreken in plaats van ernaar handelen vanuit aannames.

Vocabulaire als eerste stap

De eerste stap in cross-culturele samenwerking is bijna nooit een nieuw raamwerk. Het is een gedeeld woord.

Als jij en je team een woord hebben voor “jij communiceert expliciet, ik communiceer impliciet”, dan kun je een gesprek voeren dat voorheen onmogelijk was. Niet omdat jullie nu hetzelfde zijn. Maar omdat jullie het verschil kunnen benoemen zonder het persoonlijk te maken.

Dat is wat de twee schalen geven. Niet een diagnose. Niet een oordeel. Een gedeeld startpunt voor een gesprek dat anders nooit begon.

Vrijdag lanceer ik een gratis module van tien minuten waarmee je precies dit doet: zien waar jij staat op de twee schalen, en woorden meenemen voor je volgende vergadering. Die module heet Reading Your Team. Het is de eerste module op een platform dat ik verder aan het uitbouwen ben voor cross-cultureel leiderschap. Meer volgt, maar dit is het startpunt.

Reading Your Team: gratis, tien minuten

Twee zelftests. Persoonlijke feedback in je inbox. Woorden die je team gisteren niet had.

Start hier →
Wat je meeneemt

De meeste cross-culturele wrijving gaat niet over respect of bereidheid. Ze gaat over twee schalen die stil meelopen onder elk gesprek, en niemand die een woord heeft voor waar ze staan.

Op welke van de twee schalen, communiceren of evalueren, zit het grootste onbenoemde verschil in jouw team?

Bronnen
  1. Meyer, E. (2014). The Culture Map: Breaking Through the Invisible Boundaries of Global Business. PublicAffairs. link
  2. Hofstede, G., Hofstede, G. J., & Minkov, M. (2010). Cultures and Organizations: Software of the Mind. McGraw-Hill. link

Veelgestelde vragen

Wat zijn de twee schalen precies en waar komen ze vandaan? +
De schaal voor communiceren is gebaseerd op het concept van high-context versus low-context communicatie, geïntroduceerd door antropoloog Edward Hall in 1976. De schaal voor evalueren, direct versus indirect feedback, is bekend uit Erin Meyers Culture Map. Beide schalen beschrijven een spectrum waarop culturen en individuen een positie innemen. De namen Communicating en Evaluating zijn consistent met de Engelstalige module Reading Your Team.
Hoe weet ik waar mijn team staat op de twee schalen? +
Je kunt het observeren in vergaderingen: wie spreekt direct, wie omhult de boodschap? Wie geeft feedback in het moment, wie wacht op een privémoment? Maar observatie heeft een blinde vlek: je leest altijd vanuit je eigen positie op de schaal. Een zelfmeting via een gestructureerde zelfscan, zoals in de module Reading Your Team, geeft een persoonlijker en minder interpretatie-afhankelijk beeld.
Gaat dit alleen over nationaliteit of ook over persoonlijkheid? +
Beide. Cultuur geeft een statistische tendens, geen individuele voorspelling. Mensen uit dezelfde cultuur kunnen op beide schalen heel verschillende posities innemen. Tegelijk is het nuttig om culturele context mee te nemen, omdat het helpt om persoonlijke stijlverschillen te ontdoen van het oordeel dat erop geplakt wordt. Het gaat niet om wie 'gelijk' heeft, maar om het verschil zichtbaar te maken zonder het persoonlijk te maken.
Werkt een gedeeld vocabulaire echt, of is het alleen maar een tijdelijk gevoel van verbinding? +
Een gedeeld vocabulaire is geen oplossing. Het is een startpunt. Wat het doet: het maakt een gesprek mogelijk dat zonder dat woord niet kon beginnen. Of dat gesprek leidt tot verandering, hangt af van wat er daarna mee gedaan wordt. De teams die er het meest van profiteren, zijn teams die het vocabulaire niet alleen gebruiken in een workshop, maar inbouwen in terugkerende gesprekken, evaluaties en beslismomenten.
Hoe pas je dit toe als manager die zelf ook ergens op de schalen staat? +
Begin met je eigen positie te kennen. Niet als oordeel, maar als gegeven. Als je weet dat je expliciet communiceert en direct feedback geeft, weet je ook dat teamleden die anders zitten jouw boodschappen anders ontvangen dan je bedoelt. Dat inzicht verandert hoe je formuleert, wanneer je checkt of iets is aangekomen, en welke ruimte je biedt voor teamleden om hun eigen stijl te gebruiken.
Raymond Honings
Over de auteur

Raymond Honings

Raymond is oprichter van Seemotion. Hij werkt met managers en leiderschapsteams over culturen heen aan zelfredzame teams die presteren onder druk. De afgelopen jaren werkte hij met meer dan 1.000 managers wereldwijd. Het meeste werk doet hij nu in Azië, vooral in Korea, Taiwan, China en Japan.