Artikel
The Self-Reliance Curve

Tribal belonging: waar leiders thuishoren

Raymond Honings 15 oktober 2025
Tribal belonging: managers die elkaar coachen als peer-team in plaats van geisoleerd hun rol uit te vogelen.
Samenvatting

De meeste nieuwe managers stellen nooit hardop de vraag waar ze thuishoren, terwijl die stille vraag onder bijna elke twijfel in hun eerste jaar ligt. Een promotie verandert binnen een dag de sociale positie, het oude team valt weg en er komt zelden een nieuw voor terug. Behandel managers daarom niet als losse rolhouders maar als een peer-team, met peercoachinggroepen, thematische sessies en buddysystemen. Een eenvoudige structuur als het GROW-model van Sir John Whitmore geeft hen in dertig minuten beweging, en wat boven goed werkt wordt onder zichtbaar.

Kernpunten
  • Wie tot manager wordt benoemd, verliest een team en krijgt er geen nieuw voor terug. Die stille tussenruimte verklaart waarom zoveel leiders het in hun eerste jaar zwaar hebben, zonder dat het iemand opvalt.
  • Managers vormen samen het meest onbenutte team in de organisatie. Behandel ze als peer-team in plaats van als losse rolhouders en de hele managementlaag begint anders te functioneren.
  • Het GROW-model van Sir John Whitmore geeft managers een eenvoudige structuur om elkaar te coachen. Geen vage gesprekken, maar gerichte dialoog die in dertig minuten beweging oplevert.

Waar hoor ik thuis? De stille vraag die de meeste managers nooit hardop stellen, en die toch onder bijna elke twijfel in hun eerste jaar als leider ligt.

Het is een vraag die ik zelf jarenlang heb genegeerd. Ik dacht dat ik niet thuishoorde omdat ik nog niet goed genoeg was. Pas later begreep ik dat het probleem niet bij mij lag, maar bij de structuur waarin ik was gestapt.

De stille vraag die niemand stelt

Managers praten over targets, planning, escalaties en stakeholders. Bijna nooit over waar ze zelf bijhoren. De vraag voelt te persoonlijk voor de vergaderzaal en te zwaar voor de wandelgang. Dus blijft hij ongesteld, en blijft het antwoord uit.

Het gevolg is een hele laag in de organisatie waarin mensen tegelijk verantwoordelijk en eenzaam zijn. Verantwoordelijk voor het team onder ze. Eenzaam ten opzichte van iedereen daarbuiten. Een combinatie die op de lange termijn niemand volhoudt zonder schade.

De promotie die je eenzaam maakt

Toen ik bij Seemotion voor het eerst werd gepromoveerd naar een managementrol, voelde ik me alleen. Ik was deel geweest van het team, en plotseling niet meer. Zelfs vroegere collega's keken anders naar me. De grappen veranderden van toon. Gesprekken stopten als ik aanschoof, of begonnen ineens beleefder. Niets daarvan was kwaad bedoeld. Het was simpelweg het gevolg van een verschoven rol.

Wat me destijds het meest verraste, was hoe weinig ik daarop voorbereid was. Ik had een goed gesprek gehad over verantwoordelijkheden, over targets en over rapportagelijnen. Ik had geen enkel gesprek gehad over hoe het zou voelen om uit het oude nest te vallen zonder dat er een nieuw was.

Het voelde alsof ik alles zelf moest uitvogelen en oplossen. Niet omdat iemand dat van mij vroeg, maar omdat ik niemand zag aan wie ik het kon vragen.

Dat patroon zie ik nu bij vrijwel iedere nieuwe manager die ik begeleid. Niet als zwakte, maar als bijwerking van hoe organisaties promoties inrichten. De inhoud van de rol wordt overgedragen, de sociale herpositionering wordt overgeslagen.

Een koffie die alles veranderde

Tot een senior manager me op een dag uitnodigde voor koffie. Geen agenda. Geen checklist. Gewoon een oprechte vraag: hoe gaat het met je?

Dat moment veranderde meer dan ik op dat moment kon overzien. Niet vanwege de tip die ik kreeg, want die kreeg ik niet. Maar vanwege wat het impliceerde. Iemand vond dat ik bij een groep hoorde die ik tot dat moment alleen als collega's had gezien.

Ik realiseerde me dat ik niet alleen was. Ik had gewoon een ander soort team. Mijn mede-managers. Daarvoor zag ik ze als mensen die toevallig in dezelfde vergaderingen zaten. Vanaf dat moment zag ik ze als peers. Mensen die hetzelfde soort vragen droegen, dezelfde soort dilemma's, dezelfde stille onzekerheid.

Managers als team, niet als losse rolhouders

De meeste organisaties behandelen hun managers als individuele rolhouders. Iedere manager rapporteert apart, krijgt apart targets, voert apart functioneringsgesprekken. De managementlaag is op papier een groep, maar in de praktijk een verzameling solo-spelers die toevallig op dezelfde verdieping zitten.

Daar zit een operationele kostenpost die zelden wordt benoemd. Iedere manager lost dezelfde vraagstukken opnieuw op. Iedere manager maakt dezelfde leerfouten. Iedere manager voelt zich op donderdagmiddag om vier uur even alleen in een vraag waar zijn collega twee deuren verderop een antwoord op heeft.

Wanneer je managers gaat behandelen als een team, verandert die dynamiek. Niet omdat de rollen veranderen, maar omdat het kanaal verandert waarlangs leren en steun stroomt. Een vraagstuk dat eerst alleen werd verwerkt, wordt nu gedeeld. Een patroon dat eerst onzichtbaar was, wordt nu zichtbaar omdat drie collega's het herkennen.

Daarom is het zo krachtig om managers expliciet als peer-team te organiseren. Een netwerk waar ze elkaar ondersteunen, uitdagen en van leren.

Drie structuren die het verschil maken

Het hoeft niet ingewikkeld te zijn. Een paar eenvoudige structuren maken al een groot verschil.

Peercoachinggroepen. Korte, vaste sessies waarin managers elkaar coachen volgens een helder proces. Een deelnemer brengt een vraagstuk in, de groep helpt via een vaste structuur. Geen advies dumpen, geen oplossingen aandragen voordat de vraag scherp is. Wel gericht doorvragen totdat de inbrenger een eigen volgende stap ziet.

Thematische sessies. Bijeenkomsten rond een gemeenschappelijk vraagstuk: teamdynamiek, strategische beslissingen, omgaan met escalaties, lastige gesprekken. Geen training, wel collegiale uitwisseling waarin praktijk en theorie elkaar afwisselen. De kracht zit in de gedeelde context. Vijf managers in dezelfde organisatie zien hetzelfde patroon vanuit vijf verschillende posities.

Buddysystemen. Een senior manager wordt gekoppeld aan een junior manager, niet om te coachen of te beoordelen, maar om de eerste maanden mee te lopen. Korte check-ins, lage drempel, hoge frequentie. Het verkort de leerlus en voorkomt dat een nieuwe manager te lang in zijn eentje loopt te puzzelen op iets dat in tien minuten te bespreken is.

Het GROW-model: structuur voor peercoaching

Een van de meest effectieve structuren voor peercoaching is het GROW-model, ontwikkeld door Sir John Whitmore. Het geeft managers een heldere en makkelijk toepasbare structuur om elkaar te coachen. Geen vage gesprekken, maar een gerichte dialoog.

De vier stappen in het kort.

  1. Goal. Wat wil je echt bereiken in dit vraagstuk? Een scherpe formulering creeert focus en voorkomt dat de groep afdwaalt naar bijzaken.
  2. Reality. Wat gebeurt er werkelijk? Wat heb je al geprobeerd? Wat zijn feiten en wat zijn aannames? Deze stap voorkomt dat een groep oplossingen aandraagt voor een verkeerd begrepen situatie.
  3. Opportunities. Welke opties zien we samen? Hier komt de kracht van het peer-team naar voren. Meerdere breinen zorgen voor onverwachte perspectieven die een individuele manager nooit alleen had bedacht.
  4. Way forward. Welke twee concrete acties ga je ondernemen? Geen lijst van tien. Twee. Want zonder gerichte actie wordt een goed gesprek niet meer dan een goed gesprek.

De volgorde is niet vrijblijvend. Wie meteen naar opties springt zonder doel en werkelijkheid scherp te hebben, vult de tijd met ideeen die de inbrenger achteraf niet kan plaatsen.

Wat er verandert als managers een tribe worden

Wanneer een managementlaag op deze manier gaat werken, verschuift er iets dat je niet altijd direct kunt meten maar wel snel kunt voelen. Managers gaan minder alleen dragen. Vraagstukken worden sneller scherp. Beslissingen krijgen een tweede paar ogen voordat ze worden uitgevoerd. Fouten worden eerder gedeeld dan verstopt.

Op de lange termijn ontstaat er iets dat ik tribal belonging noem. Een gevoel dat je ergens bij hoort, niet vanwege een titel of een functieomschrijving, maar vanwege de mensen die hetzelfde dragen als jij. Voor leiders die de overgang naar een managementrol hebben gemaakt is dat geen luxe. Het is de basis waarop al het andere kan rusten.

Het effect zakt vervolgens door naar de teams eronder. Een managementlaag die zelf goed functioneert als team, modelleert wat het betekent om collega's serieus te nemen, om elkaar scherp te houden en om hulp te vragen voordat een probleem groot wordt. Wat boven gebeurt, wordt onder zichtbaar.

De vraag die ik daarom aan elke manager stel die zich vastzet, is dezelfde vraag die ooit aan mij werd gesteld. Wie zou jij deze week kunnen uitnodigen voor koffie, gewoon om te praten, manager tot manager?

Wat je meeneemt

Een promotie naar manager geeft je een nieuwe rol, maar zelden een nieuw team. Die tussenruimte is geen persoonlijk falen, maar een structureel gat in hoe organisaties promoties inrichten.

Behandel managers als peer-team. Geef ze een ritme van peercoaching met een eenvoudige structuur als GROW. Wat boven goed werkt, wordt onder zichtbaar.

Veelgestelde vragen

Waarom voelen veel nieuwe managers zich eenzaam na hun promotie? +
Een promotie naar manager verandert de sociale positie binnen een dag. Vroegere collega's reageren anders, omdat de relatie is veranderd. De nieuwe peer-groep, andere managers, kent de nieuwkomer nog niet en is bovendien zelden georganiseerd als groep. Daardoor valt iemand in een tussenruimte. Niet meer onderdeel van het oude team, nog niet onderdeel van een nieuw. Die fase duurt vaak maanden en is een belangrijke reden waarom het eerste jaar als manager zwaar is, ook bij mensen die de inhoud uitstekend beheersen.
Wat is een peercoachinggroep en waarin verschilt die van een gewoon overleg? +
Een peercoachinggroep is een vaste groep managers die elkaar op afgesproken momenten coacht via een helder proces, bijvoorbeeld het GROW-model. In een gewoon overleg staat informatie of besluitvorming centraal. In een peercoachinggroep staat de casus van een individuele deelnemer centraal en gebruikt de groep haar verschillende perspectieven om die deelnemer verder te helpen. Het verschil zit in de rolverdeling, de structuur en de bedoeling. Niet praten over de organisatie, maar werken aan een vraagstuk waar iemand zelf mee zit.
Wat is het GROW-model precies? +
GROW is een coachingsmodel ontwikkeld door Sir John Whitmore en staat voor Goal, Reality, Opportunities en Way forward. De gecoachte formuleert eerst een doel, brengt vervolgens de huidige werkelijkheid in kaart, verkent samen met de groep de mogelijke opties en kiest tot slot twee concrete acties. De kracht zit in de volgorde. Door eerst doel en werkelijkheid scherp te krijgen, voorkom je dat de groep oplossingen aandraagt voor een verkeerd geformuleerde vraag.
Hoe vaak moeten peercoachinggroepen samenkomen om effect te hebben? +
In de praktijk werkt eens per twee tot vier weken het beste, met sessies van zestig tot negentig minuten. Korter dan een uur is meestal te kort voor een serieuze GROW-ronde. Langer dan anderhalf uur leidt vaak tot verlies aan focus. Belangrijker dan de exacte frequentie is de regelmaat. Een groep die om de week bij elkaar komt en daar consistent op kan rekenen, bouwt sneller vertrouwen op dan een groep die af en toe een lange sessie plant.
Wat als de manager geen tijd heeft voor een peernetwerk? +
Dat is een veelvoorkomende reactie en bijna altijd een symptoom van het probleem zelf. Managers die zich geisoleerd voelen, lossen meer alleen op dan nodig is, en hebben daardoor minder tijd. Een peernetwerk is geen extra activiteit naast het werk. Het is een manier om sneller en slimmer te werken doordat je vraagstukken niet meer alleen draagt. De juiste vraag is daarom niet 'heb ik hier tijd voor', maar 'wat kost het mij dat ik dit nu alleen doe'.
Raymond Honings
Over de auteur

Raymond Honings

Raymond is oprichter van Seemotion. Hij werkt met managers en leiderschapsteams over culturen heen aan zelfredzame teams die presteren onder druk. De afgelopen jaren werkte hij met meer dan 1.000 managers wereldwijd. Het meeste werk doet hij nu in Azië, vooral in Korea, Taiwan, China en Japan.