Waar hoor ik thuis? De stille vraag die de meeste managers nooit hardop stellen, en die toch onder bijna elke twijfel in hun eerste jaar als leider ligt.
Het is een vraag die ik zelf jarenlang heb genegeerd. Ik dacht dat ik niet thuishoorde omdat ik nog niet goed genoeg was. Pas later begreep ik dat het probleem niet bij mij lag, maar bij de structuur waarin ik was gestapt.
De stille vraag die niemand stelt
Managers praten over targets, planning, escalaties en stakeholders. Bijna nooit over waar ze zelf bijhoren. De vraag voelt te persoonlijk voor de vergaderzaal en te zwaar voor de wandelgang. Dus blijft hij ongesteld, en blijft het antwoord uit.
Het gevolg is een hele laag in de organisatie waarin mensen tegelijk verantwoordelijk en eenzaam zijn. Verantwoordelijk voor het team onder ze. Eenzaam ten opzichte van iedereen daarbuiten. Een combinatie die op de lange termijn niemand volhoudt zonder schade.
De promotie die je eenzaam maakt
Toen ik bij Seemotion voor het eerst werd gepromoveerd naar een managementrol, voelde ik me alleen. Ik was deel geweest van het team, en plotseling niet meer. Zelfs vroegere collega's keken anders naar me. De grappen veranderden van toon. Gesprekken stopten als ik aanschoof, of begonnen ineens beleefder. Niets daarvan was kwaad bedoeld. Het was simpelweg het gevolg van een verschoven rol.
Wat me destijds het meest verraste, was hoe weinig ik daarop voorbereid was. Ik had een goed gesprek gehad over verantwoordelijkheden, over targets en over rapportagelijnen. Ik had geen enkel gesprek gehad over hoe het zou voelen om uit het oude nest te vallen zonder dat er een nieuw was.
Het voelde alsof ik alles zelf moest uitvogelen en oplossen. Niet omdat iemand dat van mij vroeg, maar omdat ik niemand zag aan wie ik het kon vragen.
Dat patroon zie ik nu bij vrijwel iedere nieuwe manager die ik begeleid. Niet als zwakte, maar als bijwerking van hoe organisaties promoties inrichten. De inhoud van de rol wordt overgedragen, de sociale herpositionering wordt overgeslagen.
Een koffie die alles veranderde
Tot een senior manager me op een dag uitnodigde voor koffie. Geen agenda. Geen checklist. Gewoon een oprechte vraag: hoe gaat het met je?
Dat moment veranderde meer dan ik op dat moment kon overzien. Niet vanwege de tip die ik kreeg, want die kreeg ik niet. Maar vanwege wat het impliceerde. Iemand vond dat ik bij een groep hoorde die ik tot dat moment alleen als collega's had gezien.
Ik realiseerde me dat ik niet alleen was. Ik had gewoon een ander soort team. Mijn mede-managers. Daarvoor zag ik ze als mensen die toevallig in dezelfde vergaderingen zaten. Vanaf dat moment zag ik ze als peers. Mensen die hetzelfde soort vragen droegen, dezelfde soort dilemma's, dezelfde stille onzekerheid.
Managers als team, niet als losse rolhouders
De meeste organisaties behandelen hun managers als individuele rolhouders. Iedere manager rapporteert apart, krijgt apart targets, voert apart functioneringsgesprekken. De managementlaag is op papier een groep, maar in de praktijk een verzameling solo-spelers die toevallig op dezelfde verdieping zitten.
Daar zit een operationele kostenpost die zelden wordt benoemd. Iedere manager lost dezelfde vraagstukken opnieuw op. Iedere manager maakt dezelfde leerfouten. Iedere manager voelt zich op donderdagmiddag om vier uur even alleen in een vraag waar zijn collega twee deuren verderop een antwoord op heeft.
Wanneer je managers gaat behandelen als een team, verandert die dynamiek. Niet omdat de rollen veranderen, maar omdat het kanaal verandert waarlangs leren en steun stroomt. Een vraagstuk dat eerst alleen werd verwerkt, wordt nu gedeeld. Een patroon dat eerst onzichtbaar was, wordt nu zichtbaar omdat drie collega's het herkennen.
Daarom is het zo krachtig om managers expliciet als peer-team te organiseren. Een netwerk waar ze elkaar ondersteunen, uitdagen en van leren.
Drie structuren die het verschil maken
Het hoeft niet ingewikkeld te zijn. Een paar eenvoudige structuren maken al een groot verschil.
Peercoachinggroepen. Korte, vaste sessies waarin managers elkaar coachen volgens een helder proces. Een deelnemer brengt een vraagstuk in, de groep helpt via een vaste structuur. Geen advies dumpen, geen oplossingen aandragen voordat de vraag scherp is. Wel gericht doorvragen totdat de inbrenger een eigen volgende stap ziet.
Thematische sessies. Bijeenkomsten rond een gemeenschappelijk vraagstuk: teamdynamiek, strategische beslissingen, omgaan met escalaties, lastige gesprekken. Geen training, wel collegiale uitwisseling waarin praktijk en theorie elkaar afwisselen. De kracht zit in de gedeelde context. Vijf managers in dezelfde organisatie zien hetzelfde patroon vanuit vijf verschillende posities.
Buddysystemen. Een senior manager wordt gekoppeld aan een junior manager, niet om te coachen of te beoordelen, maar om de eerste maanden mee te lopen. Korte check-ins, lage drempel, hoge frequentie. Het verkort de leerlus en voorkomt dat een nieuwe manager te lang in zijn eentje loopt te puzzelen op iets dat in tien minuten te bespreken is.
Het GROW-model: structuur voor peercoaching
Een van de meest effectieve structuren voor peercoaching is het GROW-model, ontwikkeld door Sir John Whitmore. Het geeft managers een heldere en makkelijk toepasbare structuur om elkaar te coachen. Geen vage gesprekken, maar een gerichte dialoog.
De vier stappen in het kort.
- Goal. Wat wil je echt bereiken in dit vraagstuk? Een scherpe formulering creeert focus en voorkomt dat de groep afdwaalt naar bijzaken.
- Reality. Wat gebeurt er werkelijk? Wat heb je al geprobeerd? Wat zijn feiten en wat zijn aannames? Deze stap voorkomt dat een groep oplossingen aandraagt voor een verkeerd begrepen situatie.
- Opportunities. Welke opties zien we samen? Hier komt de kracht van het peer-team naar voren. Meerdere breinen zorgen voor onverwachte perspectieven die een individuele manager nooit alleen had bedacht.
- Way forward. Welke twee concrete acties ga je ondernemen? Geen lijst van tien. Twee. Want zonder gerichte actie wordt een goed gesprek niet meer dan een goed gesprek.
De volgorde is niet vrijblijvend. Wie meteen naar opties springt zonder doel en werkelijkheid scherp te hebben, vult de tijd met ideeen die de inbrenger achteraf niet kan plaatsen.
Wat er verandert als managers een tribe worden
Wanneer een managementlaag op deze manier gaat werken, verschuift er iets dat je niet altijd direct kunt meten maar wel snel kunt voelen. Managers gaan minder alleen dragen. Vraagstukken worden sneller scherp. Beslissingen krijgen een tweede paar ogen voordat ze worden uitgevoerd. Fouten worden eerder gedeeld dan verstopt.
Op de lange termijn ontstaat er iets dat ik tribal belonging noem. Een gevoel dat je ergens bij hoort, niet vanwege een titel of een functieomschrijving, maar vanwege de mensen die hetzelfde dragen als jij. Voor leiders die de overgang naar een managementrol hebben gemaakt is dat geen luxe. Het is de basis waarop al het andere kan rusten.
Het effect zakt vervolgens door naar de teams eronder. Een managementlaag die zelf goed functioneert als team, modelleert wat het betekent om collega's serieus te nemen, om elkaar scherp te houden en om hulp te vragen voordat een probleem groot wordt. Wat boven gebeurt, wordt onder zichtbaar.
De vraag die ik daarom aan elke manager stel die zich vastzet, is dezelfde vraag die ooit aan mij werd gesteld. Wie zou jij deze week kunnen uitnodigen voor koffie, gewoon om te praten, manager tot manager?